Klasycyzm

Styl klasycystyczny stosowano głównie do budowli świeckich, jednak pierwsze w Wielkopolsce realizacje w tym stylu były pracami przy obiektach sakralnych – przebudowami katedr w Poznaniu i Gnieźnie. Wiązało się to z faktem zasiadania w tym czasie na tronach biskupich przedstawicieli najwybitniejszych rodów, którzy chcieli mieć w swoich katedrach rozwiązania najwyższego lotu. Prace prowadził warszawski architekt Efraim Szreger; główną ich pozostałością jest przebudowa wież.

Budowle klasycystyczne znamy dziś przede wszystkim ze wspaniałych zespołów pałacowo-parkowych. Wielkie założenie
w Rogalinie, które Kazimierz Raczyński zaczął budować jeszcze jako barokowe, ostatecznie zrealizowano w nowym stylu
w latach 1768-ok. 1820.

W omawianym okresie niewiele powstało budowli sakralnych, choć i tu występują przykłady znaczące. Przede wszystkim trzeba wspomnieć o dawnym kościele ewangelickim w Rawiczu, wzniesionym w latach 1803-08 według projektu wymienionego już K. G. Langhansa. Ten sam architekt był też w 1778 r. twórcą wieży i zapewne przekształcenia wnętrza kościoła w Poniecu.

Wczesne formy klasycystyczne otrzymał wzniesiony w latach 1766-81 kościół parafialny w Kwilczu. W latach ok. 1781-90 powstał trójnawowy korpus kościoła w Choczu. Projektantem tej świątyni był najprawdopodobniej E. Szreger, znany już z prac przy obu katedrach wielkopolskich.

Okres klasycyzmu wywarł również wpływ na poprawę wizerunku miast, które po upadku gospodarczym w epoce saskiej
i zniszczeniach spowodowanych przemarszami wojsk różnych państw znalazły się w bardzo złym stanie. Szczególnie zasłużyła się na tym polu Komisja Dobrego Porządku, działająca w Wielkopolsce w latach 1778-86 pod kierunkiem Kazimierza Raczyńskiego. Symbolem jej dokonań jest Odwach w Poznaniu na Starym Rynku – wybudowany w latach 1783-87 według projektu J. Ch. Kamsetzera – niezbyt duży stylowy pawilon z kolumnową wnęką od frontu i rzeźbami z piaskowca na attyce, przeznaczony na siedzibę straży miejskiej, a potem policji.

Klasycyzm zaowocował też szeregiem stylowych budowli powstałych po 1815 r. w miastach wschodniej Wielkopolski – na terenie Królestwa Polskiego (Kongresówki). W tej części regionu, która znalazła się w zaborze rosyjskim, budynki urzędowe wznoszono w formach architektonicznych stosowanych u nas wcześniej tylko w siedzibach szlacheckich. Do dziś zachowały się klasycystyczne ratusze w Dąbiu, Kłodawie, Kole, Koninie, Przedczu. We wschodniej Wielkopolsce znajduje się znacznie mniej budowli sakralnych wzniesionych w tym stylu: kościół katolicki w Goliszewie w powiecie kaliskim oraz świątynie ewangelickie w Sompolnie i Żychlinie w powiecie konińskim.

Z okresu klasycyzmu pozostało także wiele pięknych rzeźb i obrazów. Przechowywane są one dziś przede wszystkim w muzeach. Powyżej wspomniano już o klasycystycznym wystroju niektórych pałaców i kościołów. Malarstwo tego okresu to przede wszystkim dzieła braci Antoniego i Franciszka Smuglewiczów. Spod ich pędzla wyszły m.in. malowidła zachowane
w pałacach w Dobrzycy, Gułtowach, Lewkowie, Lubostroniu i Śmiełowie. Autorstwa Antoniego Smuglewicza jest zapewne polichromia w krużganku kościoła pokarmelickiego w Kcyni, dzieła Franciszka można oglądać w kościołach w Trzemesznie
i Osiecznej. Część polichromii w pałacu w Dobrzycy wykonał warszawski malarz Jan Bogumił Plersch.
Kreator stron www - przetestuj!