Muzyka

Do najbardziej charakterystycznych i najstarszych znanych instrumentów muzycznych w Wielkopolsce należą z pewnością dudy. Instrumentów tych nie spotyka się w innych regionach kraju, z wyjątkiem Podhala i regionu Żywca. W Wielkopolsce jest najwięcej odmian tego instrumentu: dudy, kozioł i siesienki.

Dudy występowały w południowej i południowo-zachodniej części Wielkopolski w okolicach Jarocina, Kościana, Gostynia, Leszna, Rawicza, Ostrowa Wielkopolskiego i Szamotuł. Regionem, w którym w dalszym ciągu usłyszeć można grę na koźle, są okolice Nowego Tomyśla i Zbąszynia. Siesienki natomiast służyły do nauki gry na dudach i koźle, budowane były tylko na potrzeby przyszłych dudziarzy.

Nieco innym instrumentem jest kozioł. Różnica między tymi instrumentami zawarta jest w innej budowie piszczałki. W koźle piszczałka ma osiem otworów palcowych, o jeden otwór więcej niż w dudach, i jest również dłuższa. Także piszczałka basowa – burdonowa – jest znacznie dłuższa. Najbardziej charakterystycznym elementem kozła jest sam wór, nazywany właśnie kozłem. Wykonany jest wyłącznie z koziej skóry z zachowaniem włosia. Kozioł wydaje także inny dźwięk, o innej niż dudy skali.
Sztuka gry na koźle pielęgnowana jest w sposób szczególny w okolicach Zbąszynia, w Dąbrówce Wielkopolskiej, Nądni, Nowym Kramsk oraz w samym Zbąszyniu, gdzie odbywają się „Biesiady Koźlarskie”.

Do innych instrumentów ludowych występujących w Wielkopolsce należą instrumenty strunowe: skrzypce, mazanki, basy
i maryna.

Skrzypce występowały niegdyś na terenie całej Wielkopolski i do dziś w kapelach ludowych są instrumentem powszechnie używanym. Ludność wiejska wykonywała je także sama na wzór tych fabrycznych.

Mazanki są bardzo podobne do skrzypiec, inaczej jednak wykonane, wydłubane z jednego kawałka drewna. Mają trzy struny wydające wysokie dźwięki, dzięki czemu doskonale współgrają w kapeli ludowej razem z kozłem ślubnym.

Basy wraz z maryną tworzą instrumenty akompaniujące w grze razem z zespołem muzycznym. Basy mają trzy lub cztery struny i nie mają ustalonych wielkości i proporcji. Ich wielkość waha się pomiędzy 100 a 160 cm. Basista opiera najczęściej instrument o ziemię i prawą ręką pociąga smyczkiem po strunach nie skracając ich palcami, tak że basy wydają jednolity dźwięk o wysokości zależnej od nastrojenia strun.

Maryna jest instrumentem trzystrunowym o wysokości ok. 2 m, o trapezowym pudle rezonansowym. Jej charakterystycznym elementem są blaszane talerzyki umieszczone na końcu szyjki instrumentu. W czasie gry muzyk uderza nim rytmicznie
o podłogę uzyskując dodatkowy efekt pobrzękiwania blaszek.

W Wielkopolsce występowały różne rodzaje kapel ludowych grających do tańca w trakcie wesela. Kapele z kozłem grały niegdyś w zachodnich krańcach Wielkopolski, na południu grały dudy i skrzypce, w centralnej, północnej i wschodniej części regionu słychać było skrzypce i basy. Występowały także kapele w składzie: skrzypce oraz bębenek lub duży bęben.
Darmowe strony www dla każdego